KAJŚ. OPOWIEŚĆ O GÓRNYM ŚLĄSKU. ZBIGNIEW ROKITA

-


 

Śląskość była dla nas polskością niedorozwiniętą i pocieszną, zawsze, kiedy mówiono o niej w telewizji, po ekranie sunęły obrazy malowniczej biedy, zamkniętych kopalń i górników z węglowym makijażem.(…) Nigdy jako dziecko nie widziałem, żeby po śląsku mówił ktoś wykształcony.[1]

Muszę przyznać, że moje wyobrażenia na temat Ślązaków były przez długi czas bardzo podobne. Na temat Śląska, jego historii i granic wiedziałam naprawdę niewiele. Zmieniło się to dopiero w okresie studiów, gdy zaczęłam jeździć do Katowic. Nagle okazało się, że Ślązacy to nie tylko baby i chłopy, ale zwykli dwudziestoparolatkowie, tacy jak ja studenci, mówiący płynną polszczyzną, o szerokich horyzontach myślowych. Śląsk jako kraina okazał się z kolei bardziej skomplikowany i rozległy niż sądziłam. Do historii nawet nie próbowałam dotrzeć, bo jego dzieje to kawał historii, do tego zagmatwanej i trudnej. Od tego czasu nie miałam już problemu ze słuchaniem gwary, a moje wyobrażenia na temat Ślązaków się zmieniły. Nigdy jednak temat historii tego regionu, jego losów nie wywołał u mnie większego zainteresowania. Aż nie przeczytałam książki Zbigniewa Rokity… .


Nie wiedziałam, czy chce sięgać po książkę, która jak sądziłam, będzie nudnym, historycznym opisem Śląska, ale przeczytałam pierwsze zdanie i to zdanie mnie uwiodło: Moi przodkowie użyźniali sobą dzieje. Dzieje się na nich pasły i rosły tłuste i obłe.[2]
I rzeczywiście jest to wspaniała opowieść. Opowieść o szukaniu korzeni, o zawiłych losach ludzi, którym ciągle próbowano zmienić tożsamość i którym raz po raz narzucano inne kultury i język. Książka jest świetnym zapisem historii Śląska przez pryzmat przodków autora. Pełna nieznanych mi dotąd historii o wydarzeniach, o których do tej pory nie słyszałam, np. o obozie pracy  w Zgodzie czy o zatruciu ołowiem w Szopienicach. Idąc z autorem odwiedzamy śląskie hałdy, cmentarze i podwórka familoków. Poznajemy wielu znanych Ślązaków, którzy w różny, nie zawsze pozytywny sposób o Śląsku opowiadają.
Sposób przedstawienia historii i miejsca jakim Śląsk sprawiły, że książka zagościła w moim księgozbiorze i że będę ją wszystkim polecać. I jest jeszcze jedna rzecz, która wywarła na mnie pozytywne wrażenie – odwaga autora do tego by przyznać:
Miałem pradziadka z Wehrmachtu. Nie ja jeden. Miliony Polaków mają przodka, który służył w niemieckim wojsku.[3]


[1] Rokita Z., Kajś. Opowieść o Górnym Śląsku, Wołowiec: Wydawnictwo Czarne 2020, s. 295.
[2] Ibidem, s. 13.
[3] Ibidem, s.103.

Komentarze

Prześlij komentarz

Popularne posty z tego bloga

UKOCHANE RÓWNANIE PROFESORA, YŌKO OGAWA

-
Obraz
To była naprawdę ciekawa lektura… . Rzecz dzieje się w Japonii. Słabo wykształcona gospodyni domowa otrzymuje zlecenie pracy w domu profesora matematyki, którego porzuciło już przed nią dziesięć innych kobiet z tej samej agencji zatrudnienia. Gosposia dowiedziawszy się o tym,  obawia się ciężkiego charakteru człowieka lub zbyt wielkich wymagań. Okazuje się jednak, że problemem jest tylko pamięć mężczyzny, która trwa dokładnie osiemdziesiąt minut! Kobieta musi więc codziennie na nowo mówić kim jest i co robi w jego domu oraz słuchać powtarzających się pytań i opowieści Profesora. Człowiek ten jednak jest też intersującym przypadkiem z tego względu, iż porusza się po świecie za pomocą matematyki. Zamiast więc np. pytać jak ma imię, pyta ją o wagę przy narodzinach lub o numer buta. Z liczb, jakie wraz z nią i jej synem napotykają w ciągu dnia, wydobywa – UWAGA, UWAGA- piękno! Tak, w matematyce jest coś pięknego. Nigdy bym w to nie uwierzyła, gdyby nie ta książka. Nie wiedziałam, że w ...
Czytaj dalej »

FADO, ANDRZEJ STASIUK

-
Obraz
  Czy aby wiedzieć kim się jest, trzeba najpierw uświadomić sobie skąd się pochodzi? Czy, paradoksalnie, bez korzeni nie jesteśmy w stanie ruszyć w świat? Andrzej Stasiuk porywa nas w świat przeszłości. Wspomnienia, tęsknoty, rytuały i nagłe przebłyski obrazów z dzieciństwa to treść tej książki. Jeszcze w żadnym jego dziele nie wyczuwałam takiej delikatności i czułości w obchodzeniu się z czymkolwiek. Może to dlatego, iż jak sam pisze: Przeszłość i pamięć są moją ojczyzną i moim domem . [1] To wspaniała i mądra pozycja (moim zdaniem najlepsza jaką czytałam tego autora), w której bohater każe nam się zatrzymać w pędzącym, bezmyślnym świecie. Książka w której w końcu obnaża się  głupotę zachodniego świata, przeciwstawiając mu nasze, wschodnie dziedzictwo z całym dobrodziejstwem inwentarza i w której mówi się, że możemy być z niego dumni. W końcu Europa nie może składać się wyłącznie   z teraźniejszości. Tymczasem wszystko wskazuje na to, że obsesja teraźniejszości p...
Czytaj dalej »